Małopolska: Niesprawny nadzór przyczyną patologii w samorządach?

0

– Samorząd jest niezbędny, ale musimy zacząć rozmawiać o jego naprawie. Wójt, burmistrz czy prezydent — nawet, jeśli nie rozpoczynają kadencji ze złymi intencjami – zaczynają po prostu z czasem korzystać z deprawujących mechanizmów, jakie daje im taka władza – mówi Andrzej Andrysiak dziennikarz, autor książki Lokalsi, opisującej utrwaloną patologię samorządów gminnych.

Wszelkie działania organów nadzoru odbywają się w imieniu rządu, gdyż za decyzjami podejmowanymi przez te organy stoi autorytet państwa. W ocenie społecznej w Małopolsce zauważalny jest brak sprawnego nadzoru ( np. ocena prawna uchwały o studium zajęła blisko 10 miesięcy, co uniemożliwiło stwierdzenie jej nieważności przez Wojewodę). Podejmowane przez wojewodę działania nadzorcze z takim opóźnieniem są iluzoryczne, a działalność uchwałodawcza samorządu jest pozbawiona kontroli. Akty prawa miejscowego stanowione przez samorządy,mają istotne znaczenie dla funkcjonowania społeczności lokalnej.

Państwo jest silne gdy ma działającą zgodnie z prawem i efektywną administrację w terenie. Tymczasem sytuacja w małopolskich gminach jest dowodem na to, że administracja rządowa na poziomie województwa jest niesprawna i nieskuteczna.

– Zdarzało się, że wojewodowie nie powiadamiali jednostek samorządu terytorialnego o wszczęciu postępowania nadzorczego. Różny też był sposób postępowania w przypadku odstąpienia od wydania rozstrzygnięcia nadzorczego, po uprzednim wszczęciu postępowania nadzorczego- napisano w protokole pokontrolnym Najwyższej Izby Kontroli.

Czy brak rzetelnego nadzoru Wojewody nad gminami to wynik braku kompetencji urzędników czy misternie zaplanowany rodzaj układu lokalnego? Nie wiadomo. Wiadomo natomiast, że efekt w obu przypadkach jest identyczny; pozbawia mieszkańców narzędzia ochrony i diagnozy patologicznych sytuacji w małopolskich samorządach.

Przykładami mogą być gminy Łapanów i Mogilany. Były wójt Łapanowa Robert R. oraz była skarbniczka gminy Barbara M. usłyszeli zarzuty. Prokuratura oskarża ich w związku z nieprawidłowościami w rozliczeniach finansowych i poświadczeniem nieprawdy w dokumentach. O tym, jak bardzo zawiła jest sprawa, świadczy fakt, że akta sprawy liczą 17 tomów, a sam akt oskarżenia liczy aż 100 stron. Od 2019r. realizowany jest tu program naprawczy.

W przypadku gminy Mogilany o braku nadzoru można mówić od 2006 r. Wtedy i obecnie wójtowie mieli niemal jednogłośne poparcie radnych. W obu przypadkach tylko pojedyncze osoby miały odrębne zdanie. Efektem były decyzje , które wtedy doprowadziły do niechlubnego tytułu najbardziej zadłużonej gminy w Polsce. Obecnie gmina ponownie jest zadłużana w sposób budzący uzasadnione obawy mieszkańców. Już w 2018 r. ówcześni radni poprosili Wojewodę o ustanowienie Komisarza dla Gminy Mogilany. W liście do Wojewody z 9 stycznia 2018 r. przedstawiają szereg zarzutów wobec urzędującego Wójta. Odmowę ustanowienia zarządu komisarycznego kancelaria premiera tłumaczyła przewlekłością procedury, która umożliwiła wprowadzenie komisarza dopiero po wyborach. Przyczyny tak długiej procedury trwającej w Małopolskim Urzędzie Wojewódzkim nie zostały wyjaśnione. Podobnie jak procedury stwierdzenie nieważności uchwalonego w 2020r. studium dla gminy Mogilany. Wojewoda mógł stwierdzić jej nieważność w ciągu 30 dni od otrzymania uchwały. W terminie nie podjęto skutecznych działań nadzorczych, pomimo, że takie przesłanki stwierdzono. Mieszkańcy „ponaglali” i „mobilizowali” pisemnie Wojewodę Małopolskiego wnosząc „o zajęcie jednoznacznego uzasadnionego stanowiska w kwestii nieprawidłowości wskazanych w przedstawionych przez nas analizach. Jednocześnie ponownie wnosimy o stwierdzenie nieważności w całości Uchwały nr XXII/223/2020 Rady Gminy Mogilany z dnia 7 października 2020 roku w sprawie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Mogilany. Sprawa zawisła przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, który wyznaczył termin rozprawy na styczeń 2022 r., ale sprawa spadła z wokandy i do dnia dzisiejszego nie została przeprowadzona. Nie wyznaczono nawet terminu sprawy.

Zadłużona gmina Mogilany zapłaci wielomilionowe odszkodowania z powodu opieszałości Wojewody?

Organ nadzoru stwierdził niezgodność z prawem uchwały, ale nie podjął w terminie działań nadzorczych. To powoduje, że do czasu orzeczenie przez sąd o nieważności studium lub jego uchylenia, niezgodny z prawem dokument wywołuje skutki prawne, takie jakby był z prawem zgodny. Wykorzystując tę sytuację Wójt Gminy Mogilany przystąpił do sporządzania planów miejscowych, naraża budżet gminy na wypłatę wielomilionowych odszkodowań po ewentualnym uchyleniu studium przez sąd. Możliwość uzyskania odszkodowania wynika wyłącznie z braku rozstrzygnięcia Wojewody w sprawie studium w przepisowym terminie 30 dni od przesłania uchwały. Czy działa tu bliżej nieokreślony bardzo silny układ, czy „tylko” brak rzetelnego nadzoru ze strony Wojewody i niekompetencja urzędników ? Mieszkańcy są poważnie zaniepokojeni taką sytuacją. Powodem niepokoju jest o stale obniżający się poziom życia mieszkańców, brak wiedzy o planach inwestycyjnych w gminie, słaba komunikacja publiczna, fatalny stan dróg, braki infrastruktury technicznej, drastycznie rosnące zadłużenie gminy, a równocześnie znaczny wzrost uposażenia dla samorządowców. Budżet gminy i Wieloletnia Prognoza Finansowa według mieszkańców są tylko „papierowe” i zmieniają się niemal na każdej sesji.

Komentarz Redaktora Naczelnego:

Podstawowym organem administracji państwowej zobligowanym do sprawowania nadzoru nad stanowieniem prawa przez organy j.s.t. jest wojewoda. Sytuacje w małopolskich gminach wskazują na pilną potrzebę podjęcia przez wojewodów niezbędnych działań zmierzających do zapewnienia terminowej i prawidłowej realizacji szeroko rozumianego nadzoru. Pilnie potrzebne są zmiany w przepisach samorządowych, które wprowadzą rozwiązania zapobiegające występowaniu coraz liczniejszych patologii w samorządach.

Grzegorz Gorczyca

Redaktor Naczelny Agencji Informacyjnej Nasz Kraków

Grzegorz Gorczyca
Grzegorz Gorczyca

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj